بررسى آن اهتمامى تمام به كار رفته و ريشه‌شناسى بسيارى از واژه‌ها كه به شيوه‌اى استوار از منابع معتبر ارائه گرديده خود شاهكارى است كه همانند نيافت . ديگر آثار دكتر معين در زمينهء تصحيح چون « دانشنامهء علائى » از ابن سينا ، و « جوامع الحكايات فى لوامع الروايات » عوفى و « عبهر العاشقين » از گزيده‌هاى تصحيح علمى و انتقادى است . دكتر معين از پيشگامان تدوين « برگزيده‌ها » است . برگزيدهء شعر فارسى : دورهء طاهريان ، صفاريان ، سامانيان ، آل بويه ( قرنهاى سوم و چهارم هجرى ) با شرح لغات و عبارات مشكل و توضيح نكات ادبى ، كه در سال 1331 منتشر شد و برگزيدهء نثر فارسى : دوره‌هاى سامانيان و آل بويه ( قرنهاى چهارم و پنجم هجرى ) كه در سال 1332 انتشار يافت با وجود برگهاى اندك ، از سودمنديهاى بسيار برخوردارند و هيچ روا نيست كه آنها را با گزيده‌هاى امروزين ، با استثنائى چند ، بسنجيم . امانت و اصالت در شخصيت دكتر معين تا بدانجا بود كه وى را شايسته و مقبول بزرگان سختگير و مردم‌گريز روزگار ما چون علامه دهخدا و نيما يوشيج مىساخت . ديدن دو وصيت‌نامه از اين دو مرد بزرگ ادب و شعر معاصر نشان دهندهء تلقى هريك از آنان از خصايل پسنديده دكتر معين است . علامهء دهخدا مىنويسد : « دوست اعزّ ارجمند من آقاى دكتر معين ، به ورثهء خود وصيت مىكنم كه تمام فيشها را به او بدهند و ايشان با آن ديانت ادبى كه دارند ، كه در نوع خود بىعديل است ، همهء آنها را عينا به چاپ برسانند ولو اينكه سراپا غلط باشد و هيچ جرح و تعديل روا ندارند . على اكبر دهخدا . 10 آبان 1334 . » متن وصيت‌نامهء پيشواى شعر نو چنين است : « امشب فكر مىكردم با اين گذران كثيف كه من داشته‌ام ، بزرگى كه فقير و ذليل مىشود ، حقيقتا جاى تحسر است . فكر مىكردم براى دكتر حسين مفتاح چيزى بنويسم كه وصيت‌نامهء من باشد به اين نحو كه بعد از من هيچ‌كس حق دست زدن به آثار مرا ندارد ، به جز دكتر محمد معين ، اگرچه او مخالف ذوق من باشد . دكتر معين حق دارد در آثار من كنجكاوى كند . ضمنا دكتر ابو القاسم جنتى عطائى و آل احمد با او باشند به شرطى كه هردو با هم باشند ، ولى هيچ يك از كسانىكه به پيروى از من شعر صادر فرموده‌اند در كار نباشند . دكتر محمد معين مثل صحيح علم و دانش است . كاغذپاره‌هاى مرا باز كنيد . دكتر محمد معين كه هنوز او را نديده‌ام مثل كسى است كه او را ديده‌ام . اگر شرعا مىتوانم قيم براى خود داشته باشم دكتر محمد معين قيم است ولو اين‌كه او شعر مرا دوست نداشته باشد ، ما در زمانى هستيم كه ممكن است همهء اين اشخاص نامبرده از هم بدشان بيايد و چقدر بيچاره است انسان ! نيما يوشيج » دكتر معين در طول 20 سال همكارى با شادروان دهخدا ، و سرپرستى « سازمان لغت‌نامه » دلبستگى تمام به كار لغت داشت . حدود 700 صفحهء از آن اثر را خود تدوين كرد ، و حدود 000 ، 10 صفحهء نوشتهء ديگر همكاران را مورد مداقه و بررسى قرار داد . او به درستى دريافته بود كه از پايه‌هاى بنيادين تحقيق و پژوهش « فرهنگ » است كه خود دستواره‌اى اساسى در تصحيح متنها و بازشناختن واژگان و صورتهاى تحريف و تصحيف شدهء آنهاست كه ريشه - يابيهاى ديرينهء واژه‌ها را بازمىنمايد . گذشته از آن در هرجامعه‌اى باسوادان در حد نياز خود به فرهنگى مراجعه مىكنند و دشواريهاى خود را پاسخ مىجويند . پرداختن دكتر معين به آراستن و تصحيح « برهان قاطع » و پس از آن اشتغال در « لغت‌نامه » با نقد و نظرهائى كه از فرهنگهاى فارسى مطرح گشته و نارسائيهاى هريك بازنموده شده بود ، وى را بر آن داشت كه به تأليف فرهنگى جامع دست برد . ممارست و دقت او وى را از تجربه‌هاى سودمند برخوردار ساخته بود و بررسى و غور در فرهنگهاى ارجمند دو زبانهء فارسى - تازى كه بزرگان ادب و لغت از همان سده‌هاى آغازين تكوين زبان درى در تدوين آنها اهتمام ورزيده بودند چون « البلغه » و « مصادر » و « سامى فى الاسامى » و « مقدمة الادب » و ديگر فرهنگهاى ديرينهء فارسى كه پاره‌اى از آنها به جاى مانده ، « فرهنگ فارسى » وى را گزيده‌ترين و علمىترين فرهنگ زبان فارسى شناسانيد ! هرچند فرهنگ فارسى حاصل غايت اهتمام دكتر معين است ، ولى بىگمان خود آن را اثرى آغازين مىشمرد كه از نقايص و كاستيها خالى نيست ، چنان‌كه نگارنده شاهد بوده‌ام در سالهاى چاپ مجلدها همواره به آرزو مىخواست او را مجال دو سه چاپ دست دهد كه در آن بازنگرد و كمبودها و نارسائيها را ترميم كند . دريغ كه آن آرزو هرگز تحقق نپذيرفت و مؤلف دانشمند فرهنگ فارسى پيش از پايان يافتن چاپ كتاب ديده از جهان هستى بربست ! خاك بر او خوش باد . فهرست آثار روانشناسى تربيتى ، ترجمه از كتاب علم النفس و آثاره فى التربيه و التعليم ، تأليف على الجارم و مصطفى امين سال 1316 . ستارهء ناهيد يا داستان خرداد و امرداد ، سال 1316 . حافظ شيرين سخن ، جلد اول ، سال 1319 . يك قطعه شعر در پارسى باستان ، ( فارسى - انگليسى ) ، سال 1322 . يوشت فريان و مرزبان‌نامه ، سال 1324 . مزديسنا و تأثير آن در ادبيات پارسى ، سال 1326 . تصحيح و تحشيهء برهان قاطع ، تأليف محمد حسين بن خلف تبريزى متخلص به برهان در 4 مجلد ، سال 1330 تا 1335 . ( چاپ دوم اين كتاب با تجديدنظر كامل در 5 مجلد در سال 1342 از سوى انتشارات ابن سينا و چاپهاى بعدى از سال 1357 به بعد از سوى انتشارات اميركبير بارها منتشر شد . ) تصحيح و تحشيهء چهار مقاله ، اثر احمد بن عمر بن على نظامى عروضى سمرقندى ، طبق نسخه‌اى به سعى و اهتمام و تصحيح مرحوم محمد قزوينى ، سال 1331 . ( اين كتاب در سالهاى مختلف بارها تجديد طبع شد . ) قاعده‌هاى جمع در زبان فارسى ، ( طرح دستور زبان فارسى ، شمارهء 1 ) سال 1331 . ( اين اثر نيز چندين بار تجديد چاپ شد . ) برگزيدهء شعر فارسى ، بخش 1 : دورهء طاهريان ، صفاريان ، سامانيان ، آل بويه ( قرنهاى سوم و چهارم هجرى ) ، با شرح لغات و عبارات مشكل و توضيح نكات ادبى ، سال 1331 .